De Amerikaanse filmacteur Matthew McConaughey was succesvol. Heel succesvol. In films als The Wedding Planner, How to Lose a Guy in 10 Days en Failure to Launch was hij de aantrekkelijke, ontspannen man op wie vrouwen verliefd werden. Hollywood wist wat het aan hem had. Het publiek ook.
Toen kwam liefde op zijn pad. Hij ontmoette Camila Alves, met wie hij nu drie kinderen heeft. Zijn leven veranderde ingrijpend. Hij voelde intenser, dieper. “Ik wilde die levenskracht ook in mijn werk voelen,” zei hij later. En het werk dat hij deed, paste daar niet meer bij.
McConaughey erkende wat er gaande was. En hij herkende ook zijn eigen aandeel daarin. Zolang hij ja bleef zeggen tegen romantische komedies, bleef Hollywood hem zien als de man van de romkoms. Hij hield zelf het beeld in stand waarin hij gevangen was geraakt.
Dus besloot hij ermee te stoppen.
Er kwamen nieuwe aanbiedingen. Hij bleef weigeren. Voor één film liep het bod op: 8 miljoen dollar. 10 miljoen. 12,5 miljoen. Hij begon te aarzelen. 14,5 miljoen. Bij dat bedrag vroeg hij het script toch nog maar eens op. Het leek ineens een stuk beter geschreven en grappiger. En… hij zei nee.
En toen kwam er niets meer. Bijna twee jaar kreeg hij geen werk aangeboden. Hij wist niet of Hollywood hem ooit nog iets anders zou laten spelen. Hij wist zelfs niet of hij acteur zou blijven. Hij dacht na over totaal andere mogelijkheden, zoals het weer oppakken van een rechtenstudie.
Hij wist het echt niet.
McConaughey noemt deze periode achteraf zijn unbranding. Geen rebranding. Hij probeerde niet zichzelf opnieuw uit te vinden. Hij hield op het oude beeld te voeden. En hij vulde de ontstane ruimte niet onmiddellijk met iets nieuws.
Niet-weten betekent dat je je niet laat leiden door de onrust van je persoonlijkheid, die direct een oplossing wil zoeken wanneer het oude niet meer klopt. Dat je stil wordt, in verbinding blijft met jezelf en het onzekere uithoudt. Dat je je in vertrouwen laat dragen door het leven, zonder te weten waar het naartoe gaat.
Kun je wachten tot de modder zakt, het water helder wordt?
Kun je in stilte verwijlen, totdat de juiste handeling vanuit zichzelf ontstaat?
Hij wachtte lang. En toen gebeurde het onverwachte. Er kwamen andere rollen. The Lincoln Lawyer. Mud. Dallas Buyers Club. True Detective. Voor Dallas Buyers Club kreeg hij uiteindelijk de Oscar voor beste acteur.
Ja, ik weet het. Dit is een extreem luxe-verhaal. En het ziet er achteraf ook heerlijk overzichtelijk uit. Alsof het ene vanzelf tot het andere geleid heeft. Zo was het niet. Er zijn nooit garanties. We hebben het leven niet onder controle.
Én hij deed het toch maar.
Erkennen wat niet meer goed voelt.
Herkennen hoe je zelf blijft hangen in wat niet meer klopt.
Dan daarmee stoppen en de rust toelaten om niet onmiddellijk te hoeven weten wat ervoor in de plaats moet komen.
Terug naar de stilte. Naar die open ruimte waarin het oude niet meer gevoed wordt en het nieuwe nog geen naam heeft. Waar de onbekende toekomst niet automatisch ingevuld wordt door het bekende verleden. Waar alles zich in vrijheid kan ontvouwen.
De moed hebben om niet te weten en je met de nieuwsgierigheid van een kind te laten verrassen…
De Tao Te Ching, hoofdstuk 15.